Հայերեն տարբերակ Ֆրանսերեն տարբերակ

Հայաստանի տնտեսություն

Ծանոթացեք Հայաստանի դինամիկ և դիմացկուն տնտեսությանը՝ ավանդույթի և նորարարության, մարտահրավերների և աճի հնարավորությունների միջև

Տնտեսական տեսարան

Փոխակերպվող տնտեսություն՝ միախառնելով ավանդական հատվածները և նորարարական տեխնոլոգիաները

Տնտեսությունը թվերով (2024)

$24,1 մլրդ
Նոմինալ ՀՆԱ
+7%
Տարեկան աճ
2,8 մլն
Աշխատուժ
$5,800
ՀՆԱ մեկ շնչին

Հիմնական տնտեսական հատվածներ

Հայաստանի տնտեսության սյուները

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ

Հայաստանը մականունվել է «Կովկասի Սիլիկոնյան հովիտ»։ ՏՏ ոլորտը կազմում է մոտ 7% ՀՆԱ-ի և ունի 20-25% տարեկան աճ։ Երևանում գործում է ավելի քան 1000 տեխնոլոգիական ընկերություն՝ աշխատանքի տեղավորելով ավելի քան 25 000 մասնագետի։

Ուժեղ կողմեր՝ Ծրագրային ապահովման մշակում, կիբերանվտանգություն, արհեստական բանականություն, վիդեո խաղեր, կենսատեխնոլոգիաներ։

Հիմնական ընկերություններ՝ PicsArt, Krisp, ServiceTitan, Intelinair:

Գյուղատնտեսություն և սննդի արդյունաբերություն

Գյուղատնտեսությունը կազմում է մոտ 12% ՀՆԱ-ի և աշխատանքի տեղավորում է աշխատուժի 36%-ը։ Հայաստանը հայտնի է իր որակյալ արտադրանքով՝ մրգեր (ծիրան, նուռ), բանջարեղեն, գինիներ և օղի (հայկական կոնյակ)։

Մասնագիտացումներ՝ Հայաստանի ծիրանը (գենետիկ ծագում), նուռ (ազգային խորհրդանիշ), գինի (6000 տարվա ավանդույթ), կոնյակ (համաշխարհային համբավ)։

Հնարավորություններ՝ Կենսաբանական գյուղատնտեսություն, սննդամթերքի վերամշակում, արտահանում դեպի ԵՄ և Ռուսաստան։

Հանքարդյունաբերություն և մետալուրգիա

Հայաստանն ունի զգալի հանքային պաշարներ՝ պղինձ, մոլիբդեն, ցինկ, ոսկի։ Հանքարդյունաբերության ոլորտը կազմում է մոտ 5% ՀՆԱ-ի և արդյունաբերական արտահանման 50%-ը։

Պաշարներ՝ Մոլիբդենի համաշխարհային պաշարների երկրորդ պահուստ, պղնձի, ոսկու, ցինկի զգալի պաշարներ։

Մարտահրավերներ՝ Կայուն զարգացում, հանքանյութերի տեղական վերամշակում ավելացված արժեքի համար։

Տուրիզմ և մշակութային ժառանգություն

Տուրիզմը արագ աճող ոլորտ է՝ տարեկան միջինը 15% աճով։ Հայաստանը գրավում է այցելուներին իր հարուստ պատմական, կրոնական և բնական ժառանգությամբ։

Արժանիքներ՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ժառանգություն (վանքեր, եկեղեցիներ), Արարատ լեռ, Սևանա լիճ, առողջարաններ, բիզնես տուրիզմ։

Թվեր՝ 1,9 միլիոն զբոսաշրջիկ 2023 թվականին, 3 միլիոնի նպատակ մինչև 2026 թվականը։

Սփյուռքի դերը

Հայկական սփյուռքը՝ հիմնական տնտեսական ակտիվ

Սփյուռքի տնտեսական ներդրումը

$1,4 մլրդ
Տարեկան փոխանցումներ
40%
Ուղղակի ներդրումներ
150+
Աջակցված սթարթափներ
15 մլն
Աշխարհում հայեր

100-ից ավելի երկրներում ներկայացված հայկական սփյուռքը կարևոր դեր է խաղում Հայաստանի տնտեսական զարգացման գործում իր ներդրումների, փորձի և միջազգային ցանցերի միջոցով։

Մարտահրավերներ և հնարավորություններ

Ժամանակակից Հայաստանի տնտեսական խնդիրները

Հիմնական մարտահրավերներ

  • Աշխարհագրական անջատվածություն՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ սահմանների մասնակի շրջափակում
  • Էներգետիկ կախվածություն՝ Գազի և նավթի ներմուծում
  • Էմիգրացիա՝ Երիտասարդ շրջանավարտների հեռանալը (տարեկան մոտ 30 000)
  • Կոռուպցիա՝ Ընթացիկ ջանքեր՝ թափանցիկությունը բարելավելու համար
  • Արցախի հակամարտություն՝ Ազդեցություն կայունության և ներդրումների վրա

Աճի հնարավորություններ

  • ԵՄ համաձայնագիր՝ Լրիվ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիր (ստորագրվել է 2017 թ.)
  • Ազատ առևտրի գոտի՝ ԵՄ, ԱՀԽ և արտոնյալ մուտք ամերիկյան շուկա
  • Կրթություն՝ Բարձրորակ բնակչություն (65% համալսարանական դիպլոմով)
  • Վերականգնվող էներգիա՝ Արևային և հողմային էներգիայի զգալի ներուժ
  • Ռազմավարական դիրք՝ Կամուրջ Եվրոպայի և Ասիայի միջև

Տնտեսական գործընկերներ

Հայաստանի հիմնական առևտրային գործընկերները

Տնտեսական հեռանկարներ

Տեսլական 2030. Նորարարական և կայուն տնտեսություն

Տնտեսական զարգացման ռազմավարություն 2021-2026

Հայաստանի կառավարությունը սահմանել է հավակնոտ ռազմավարություն՝ տնտեսությունը վերափոխելու համար.

  • Տնտեսական դիվերսիֆիկացիա՝ Ավանդական հատվածներից կախվածության նվազեցում
  • Նորարարություն և տեխնոլոգիաներ՝ Հայաստանը դիրքավորել որպես տարածաշրջանային տեխնոլոգիական հանգույց
  • Կայուն զարգացում՝ Անցում դեպի վերականգնվող էներգիա
  • Ինֆրաստրուկտուրա՝ Տրանսպորտի և թվայինի ժամանակակցացում
  • Մարդկային կապիտալ՝ տաղանդների պահպանում և հմտությունների ներգրավում

Նպատակ՝ Հասնել մեկ շնչին $10,000 ՀՆԱ-ի մինչև 2030 թվականը և միանալ բարձր միջին եկամուտ ունեցող երկրներին։

Տեսնել Հայկական Ճարտարապետությունը Տեսնել Հայաստանի Պատմությունը Վերադառնալ գլխավոր էջ